Doświadczenie traumy może pozostawiać ślad w emocjach, ciele i sposobie reagowania — nawet wtedy, gdy od trudnego wydarzenia minęło wiele czasu. Jeśli zastanawiasz się nad terapią EMDR online, możesz mieć pytania o jej przebieg, bezpieczeństwo i to, czy praca przez ekran może być pomocna. Poniżej wyjaśniam, czego można się spodziewać.

Czym jest EMDR?

EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing, czyli odwrażliwianie i ponowne przetwarzanie za pomocą ruchów gałek ocznych) jest metodą psychoterapii stosowaną przede wszystkim w pracy z objawami zespołu stresu pourazowego (PTSD). Jej skuteczność w leczeniu PTSD potwierdzają badania, a metodę uwzględniają m.in. zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz brytyjskiego National Institute for Health and Care Excellence (NICE).

EMDR bywa także wykorzystywana w pracy z innymi następstwami trudnych i przeciążających doświadczeń. Nie oznacza to jednak, że będzie odpowiednia dla każdej osoby lub na każdym etapie terapii. Decyzję o jej zastosowaniu poprzedzają konsultacja, rozpoznanie potrzeb oraz ocena aktualnego poczucia bezpieczeństwa i zasobów.

Czy EMDR można prowadzić online?

Tak — część terapeutów prowadzi EMDR w formie zdalnej. Dostępne badania wskazują, że taka praca jest możliwa i może przynosić poprawę, choć obie formy nie zawsze działają identycznie.

Dla niektórych osób spotkanie we własnym domu wiąże się z większym komfortem i ułatwia dostęp do specjalistycznej pomocy. Dla innych bezpieczniejsza może być praca stacjonarna. Format terapii dobiera się indywidualnie, uwzględniając m.in. rodzaj objawów, możliwość zachowania prywatności, stabilność połączenia oraz sposób reagowania w sytuacji silnego napięcia.

Na czym polega obustronna stymulacja online?

Jednym z elementów protokołu EMDR jest naprzemienna stymulacja obu stron ciała. Towarzyszy ona krótkim momentom skupienia na wybranych aspektach trudnego wspomnienia. Nie chodzi o „wymazanie” przeszłości ani o zmuszanie się do szczegółowego opowiadania wszystkiego. Celem jest zmniejszenie aktualnego obciążenia związanego ze wspomnieniem i wspieranie jego adaptacyjnego przetwarzania.

Dokładny mechanizm działania EMDR nadal jest badany. Jedno z wyjaśnień wskazuje, że wykonywanie dodatkowego zadania podczas przywoływania wspomnienia obciąża pamięć roboczą, dzięki czemu obraz może z czasem stać się mniej intensywny emocjonalnie.

Podczas sesji online terapeuta może zaproponować:

• stymulację wzrokową — podążanie wzrokiem za ruchem na ekranie lub dłonią terapeuty;

• stymulację słuchową — naprzemienne dźwięki słyszane w słuchawkach;

• stymulację dotykową — samodzielne, naprzemienne dotykanie ramion, barków albo kolan, zgodnie z ustalonym rytmem.

Sposób stymulacji wybiera się wspólnie. Jeśli któraś forma jest niekomfortowa, można ją zmienić albo zatrzymać.

Jak przebiega terapia EMDR online?

EMDR jest uporządkowanym, ośmiofazowym procesem. Nie każda sesja obejmuje pracę z bolesnym wspomnieniem — szczególnie na początku ważne są poznanie historii, przygotowanie i budowanie sposobów radzenia sobie z napięciem.

Wywiad i plan terapii. Wspólnie przyglądacie się aktualnym trudnościom, historii doświadczeń oraz celom terapii. Terapeuta ocenia również, czy forma online będzie odpowiednia.

Przygotowanie. Poznajesz przebieg metody i ćwiczysz sposoby regulowania napięcia. Ustalone zostają także sygnał zatrzymania oraz plan działania na wypadek przerwania połączenia.

Ocena wspomnienia. Wybieracie konkretny cel pracy i rozpoznajecie związane z nim obrazy, emocje, przekonania oraz odczucia z ciała.

Odczulanie. W krótkich seriach stymulacji zauważasz to, co pojawia się w myślach, emocjach i ciele. Nie ma jednej „prawidłowej” reakcji, a tempo można dostosować.

Wzmacnianie wspierającego przekonania. Gdy obciążenie maleje, pracujecie nad przekonaniem, które lepiej odpowiada obecnej sytuacji i potrzebom.

Skanowanie ciała. Sprawdzasz, czy przy wspomnieniu nadal pojawia się napięcie lub inny dyskomfort w ciele.

Zamknięcie sesji. Terapeuta pomaga wrócić do większej równowagi. Proces nie musi zostać zakończony podczas jednego spotkania.

Ponowna ocena. Na kolejnym spotkaniu sprawdzacie, co zmieniło się od poprzedniej sesji i czy potrzebna jest dalsza praca z tym samym tematem.

Co jest potrzebne do sesji online?

• prywatne miejsce, w którym możesz swobodnie rozmawiać i nie zostaniesz nagle przerwana lub przerwany;

• stabilne połączenie z internetem oraz komputer albo tablet z kamerą;

• ustawienie kamery umożliwiające kontakt wzrokowy i obserwację reakcji;

• słuchawki, jeśli mają być wykorzystywane naprzemienne dźwięki;

• telefon w pobliżu i uzgodniony sposób kontaktu, gdyby połączenie zostało przerwane.

Przed sesją warto zaplanować kilka spokojniejszych minut po jej zakończeniu. Czas trwania spotkania oraz zakres pracy ustala się indywidualnie z terapeutą.

Kiedy forma online może nie być najlepszym wyborem?

EMDR online nie zawsze będzie odpowiednie — na przykład wtedy, gdy nie masz warunków zapewniających prywatność i bezpieczeństwo, połączenie często się zrywa albo aktualny stan wymaga intensywniejszego wsparcia. Nie jest to ocena Ciebie ani „brak gotowości”. Chodzi o dobranie takiej formy pomocy, która w danym momencie najlepiej chroni Twoje bezpieczeństwo.

Jeżeli jesteś w bezpośrednim zagrożeniu życia lub zdrowia, terapia online nie zastępuje pomocy interwencyjnej. W takiej sytuacji zadzwoń pod numer 112 albo zgłoś się do najbliższego szpitalnego oddziału ratunkowego.

Pierwszy krok nie zobowiązuje do pracy z traumą

Pierwsze spotkanie służy przede wszystkim rozmowie o Twoich potrzebach, pytaniach i obawach. Nie musisz od razu wracać do najtrudniejszych doświadczeń. Dobra terapia traumy opiera się na współpracy, zgodzie i uważnym dopasowaniu tempa. Możesz pytać, prosić o wyjaśnienie, zatrzymać ćwiczenie lub powiedzieć, że na coś nie jesteś jeszcze gotowa albo gotowy.

Jeśli rozważasz EMDR online, konsultacja może pomóc sprawdzić, czy ta metoda i forma spotkań będą odpowiednie właśnie dla Ciebie.